Hành trình xây lại nền móng

Một khoảng thời gian rất dài, tôi không hề nhận ra rằng mình đang thiếu một nền tảng hay một hệ thống học tập rõ ràng.

Hồi còn đi học, tôi cũng đến lớp như tất cả mọi người. Vẫn ngồi nghe giảng, vẫn làm bài, vẫn thi cử. Nhưng phải nói thật, tôi học rất kém. Không phải kém một môn, mà hầu như là tất cả. Điều khiến tôi tụt lại không chỉ là kết quả, mà tôi còn không hiểu vì sao mình phải học.

Trong suy nghĩ lúc đó, việc học chỉ dừng lại ở mức biết đọc, biết viết, biết tính toán cơ bản là đủ. Những thứ như phương trình hay các dạng toán phức tạp hơn hoàn toàn xa lạ và không mang lại ý nghĩa gì với tôi. Tôi học chỉ để hoàn thành yêu cầu, không phải để hiểu bản chất. Theo thời gian, cách nghĩ đó khiến tôi xem nhẹ việc học mà không hề nhận ra.

Bố mẹ tôi hồi xưa cũng không có đủ điều kiện để đi học, nên không ai có thể giải thích cho tôi việc học thực sự có ý nghĩa gì. Tất cả cứ diễn ra một cách tự nhiên, và tôi lớn lên trong sự thiếu định hướng đó.

Tôi hình thành suy nghĩ rằng mình không giỏi. Và suy nghĩ đó dần trở thành một niềm tin đủ lớn để giới hạn chính mình.

Tôi trở nên nhút nhát, thu mình và ít dám thể hiện. Tôi luôn cảm thấy mình không đủ tốt để làm những việc nghiêm túc. Mỗi khi có một ý tưởng xuất hiện trong đầu, tôi lại vô thức phóng đại nó thành một thứ quá lớn, lớn đến mức tôi không dám nói ra.

Tôi sợ bị đánh giá, sợ bị cười, và đôi khi còn có những nỗi sợ vô lý như sợ người khác lấy mất ý tưởng của mình.

Nhưng sau này tôi nhận ra rằng những thứ tôi từng nghĩ là lớn lao đó, ngoài kia đã có rất nhiều người làm từ lâu. Không chỉ một người, mà hàng loạt người đã thử, đã thất bại, và vẫn còn đang tiếp tục.

Tôi không đặc biệt như tôi từng nghĩ.

Điều khiến tôi chậm lại không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì tôi không dám đối diện với thực tế và không biết cách diễn đạt suy nghĩ của mình.

Có những lúc tôi muốn chia sẻ, nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Khi cố nói ra, mọi thứ trở nên rối rắm và dài dòng, khiến người nghe không hiểu tôi đang muốn nói gì. Theo thời gian, tôi chọn cách im lặng. Hệ quả là tôi càng ngày càng tụt lại phía sau.

Chỉ đến rất gần đây, khi bắt đầu nhìn lại một cách nghiêm túc, tôi mới nhận ra vấn đề không nằm ở việc tôi không có khả năng. Vấn đề là tôi chưa từng được học cách suy nghĩ một cách rõ ràng hay học tập một cách có hệ thống.

Nhận ra điều đó không dễ chịu. Nó giống như việc phải chấp nhận rằng mình đã đi lệch hướng trong một thời gian dài. Nhưng cũng chính từ đó, tôi bắt đầu thay đổi.

Tôi không còn cố tỏ ra mình biết nhiều nữa. Tôi quay lại không phải để “làm tốt hơn”, mà là để hiểu lại cách mình đang nhìn vấn đề.

Trước đây, mỗi khi gặp một vấn đề, tôi thường nhìn nó như một khối duy nhất. Một thứ cần giải quyết ngay. Tôi không tách nó ra, không phân tích, không kiểm tra xem mình đang thiếu gì.

Vì vậy, tôi dễ bị rối. Và khi rối, tôi thường dừng lại.

Gần đây, tôi bắt đầu thay đổi cách nhìn đó.

Tôi bắt đầu để ý rằng một vấn đề không phải là một khối liền. Nó luôn có nhiều lớp bên trong.

Có phần cần kiểm tra xem đúng hay sai. Có phần cần làm rõ lại để dễ hiểu hơn. Và có phần mới thật sự là nơi đưa ra quyết định.

Khi bắt đầu tách nó ra như vậy, tôi nhận ra mình không còn bị áp lực bởi toàn bộ vấn đề nữa.

Tôi chỉ cần xử lý từng phần nhỏ một.

Điều thay đổi không phải là tôi giải quyết được vấn đề nhanh hơn. Mà là tôi bắt đầu thấy được cấu trúc của vấn đề.

Tuy vậy, tôi vẫn chưa làm chủ được cách nghĩ này. Vẫn có lúc tôi quay lại cách xử lý cũ, vẫn bị rối, vẫn phản ứng theo cảm tính.

Nhưng khác trước, bây giờ tôi nhận ra rất nhanh mình đang sai ở đâu trong cách suy nghĩ.

Và chỉ cần biết điều đó, tôi có thể điều chỉnh lại.

Tôi không xem đây là một sự thay đổi hoàn chỉnh. Nó giống như việc tôi đang học lại cách nhìn vấn đề từ đầu, từng chút một.

Không phải để trở nên tốt hơn ngay lập tức.

Mà để không còn bị lạc trong chính suy nghĩ của mình nữa.